گفتاردرمانی قائم مشهد

۱- موسیقی درمانی چیست؟

موسيقي درماني عبارت است از استفاده خاص از موسيقي در خدمت به افراد با نيازهاي متفاوت بهداشت روحي فيزيكي توانبخشي  آموزش اختصاصي  مراقبت از خود يا رشد شخصيتیبه عبارت دیگر موسیقی درمانی یک نوع استفاده نظام مند ازموسیقی بمنظور توانبخشی و بهداشت جسم و روان ودارای سه سطح می باشد.

الف - سطح اول : دراین سطح فرد نیازمند توانبخشی می باشدوموسیقی درمانی جهت ازبین بردن آثاربه جامانده ازبیمای وتخلیه هیجانی و جلوگیری از استرس انجام می گردد.

ب - سطح دوم : دراین سطح موسیقی به عنوان درمان مورد استفاده قرارمی گیرد.مانند درمان افسردگی بدون استفاده از داروی شیمیایی.

ج - سطح سوم : در این سطح موسیقی برای بهبود کیفیت زندگی مورد استفاده قرار می گیرد. مانند موسیقی درمانی برای افراد سالمند آلزایمری که هیچ گونه درمان پزشکی برای آنان وجود ندارد. بنابراین با موسیقی درمانی می توان امید به بهتر زندگی کردن را در وی تقویت  کرد.

۲- تئوری و فلسفه موسيقي درمانی چيست؟

در يونان قديم ارتباط نزديكي بين موسيقي و شفا وجود داشت. اين همبستگي به يكي از خدايان يونان به نام«آپولو» شخصيت و شكل داده است. آپولو هم خداي موسيقي و هم خداي طب بود. يونانيان معتقد بودند كه امراض نتيجه عدم هارموني در وجود فرد است و موسيقي با قدرت روحي و اخلاقي خود مي تواند با برگرداندن هارموني و نظم در بدن سلامتي را براي فرد مورد استفاده به ارمغان آورد.

بنياد موسیقی درمانی بر مبنای آگاهی از اين نكته است كه همه افراد در نهاد خود نسبت به موسيقی عكس العمل نشان مي دهند و اين فطرت علی رغم نقص فيزيكي، ادراكی و احساسی در درون افراد باقی می ماند و همان است كه مي تواند برقراری ارتباط بين بيمار و درمانگر را محقق كند .

  موسيقی درمانگر با اشاره به ريتمی كه نبض انسان مي زند، ملودی كلام و نيز نوبت گيری در هنگام صحبت كردن و نيز تعامل صوتي بين مادر و جنين، آواهای موسيقايي را بنياد شخصيت انسان می داند .

  روبارتز در سال ۱۹۸۸ در صفحه ۱۷۶ كتاب خود " موسيقی درمانی برای كودكان... " اين پديده را به عنوان میراثی موسیقایی و اركسترراسیونی شرح می دهد كه خود تنظیم و خود سازمان یافته است .

  از آنجائي كه موسيقی باوجودمادارای آميختگی زيادی است، هنگام تلاش برای آزادسازی محدوديت ها،مقاومت هاوتدافعات موسيقايی اشخاص،بايد به ساختن اجزايی ازموسيقی كه متناسب باساختار و توانايی جوهر موسيقايی فرد ـ كه در درونشان رابطه ای بداهه نيز وجودداشته باشد ـ پرداخت .

  همزمان بايد تلاش كردكه ازجنبه های ديگر ادراكی،فيزيكی، احساسی و عصبی فردبرای درمان ،كمك گرفت.

۳- تاریخچه پیدایش موسیق درمانی

تاریخچه استفاده از موسیقی به عنوان روشی برای درمان به زمان ارسطو و افلاطون باز می‌گردد. از آن زمان به بعد رگه‌هایی از استفاده از اصوات و آهنگها برای درمان بیماریهای مختلف بکار رفته است. در سال ۱۹۴۴ اولین برنامه آموزش موسیقی درمانی در جهان در دانشگاه میشیگان آغاز شد.
در سال ۱۹۵۰ انجمن موسیقی درمانی آغاز به کار کرد. در سال ۱۹۷۱ انجمن موسیقی درمانی آمریکا یا AAMT آغاز به کار کرد. در سال ۱۹۸۵ فدراسیون جهانی موسیقی درمانی در سطح بین المللی به ثبت رسید. انجمن موسیقی درمانی ایران با هدف بالا بردن سطح آگاهی افراد از فرآیند موسیقی درمانی و فواید آن و بالا بردن امکانات تخصصی برای استفاده از این شیوه درمانی فعالیت خود را آغاز کرده است.

موسيقی درمانی از سال ۱۹۸۲ از سوی سازمان بهداشت و درمان ملی انگلستان به عنوان تخصصی وابسته به رشته پزشكی تعيين شد و درسال ۱۹۹۹ به عنوان حرفه ای تثبيت شده در انگلستان به رسميت شناخته شد.

 آکنون موسيقي درمانی در بيش از۵۰ كشور ديگربه عنوان يك حرفه و تخصص به ثبت رسيده است وفدراسيون جهانی موسيقی درمانی نيزبااهداف معرفي مفهوم كاربرد ورشد، تكامل و گسترش موسيقی درمانی ودرخدمت كانون جهانی سلامت روان بنيان نهاده شده است.

  تاكنون نام بيش از۲۰۰موسيقی درمانگر حرفه ای به ثبت رسيده است. بسياری ازآنهادرخدمت خدمات درمانی دولتی، آموزش و پرورش و خدمات اجتماعي مشغول به كار هستند و بقيه نيز به طور مستقل كار مي كنند .

انجمن موسيقي درمانگرهای حرفه ای ( APMT )،ازجمله ديگرسازمان های مفيدی است كه ارتباط بيماررابا يك موسيقی درمانگركه درمنطقه جغرافيايي اوزندگی می كند برقرارمی كند تا بيمارازتوجه ومراقبت موسيقی درمانگربرخوردار شود.

۴- مکانیسم موسیقی درمانی : 

موسیقی به شدت عملکردهای سیستم عصبی و هورمونی را تغییر می دهد و بر روی سیستم عصبی خود مختار نیز تأثیر می گذارد و لذا بر روی میزان استرس شخص و یا اعتماد به نفس و رضایت از خود تأثیر دارد و هیجان های روانی را نیز کاهش می دهد. موسیقی و خصوصاً موسیقی ملایم و ترجیحاً بدون کلام فشار خون را پایین می آورد و تعداد تنفس را کاهش می دهد بنابراین فرد به حالت relaxation فرو می رود. موسیقی امواج مغزی را تحریک می کند ضرب آهنگ تند باعث ایجاد هوشیاری و حالت آماده باش در ذهن می شود.

پژوهش هاي انجام شده، نشان مي دهد كه غده تالاموس به عنوان مهمترين غده در مغز انسان محرك هاي صوتي را به وسيله سيستم هاي عصبي دريافت و در كنار حافظه و تخيل به آنها پاسخ مي دهد. غده هيپوفيز نيز كه از غده تالاموس فرمان دريافت مي كند به محرك هاي صوتي موزون پاسخ مي دهد، موجب بروز ترشحاتي مي شود كه نتيجه آن آزادسازي ماده آرام بخش به نام آندروفين خواهد بود. با توجه اينكه مهمترين اثر ماده مزبور، تسكين درد در انسان است به سادگي مي توان به ارزش موسيقي درماني كه عملا موجبات آزادسازي ماده آندروفين كه علاوه بر تسكين درد، موجبات انبساط و شادي را در انسان فراهم مي سازد، پي برد. تحقيقاتي كه توسط كولن در سال هزار و نهصد و نود و دو در بخش مراقبت هاي ويژه بيمارستان «سنت جرج» لندن صورت گرفته، نشان مي دهد كه موسيقي به ميزان قابل توجهي در تسكين و تقليل وضعيت بحراني بيماران كه در بخش آي ـ سي ـ يو بستري بوده اند تاثير داشته است. زيرا ثابت شده است كه سيستم اعصاب انسان به محرك هاي موزيكال پاسخ مثبت مي دهد. همچنين مي‌تواند عارضه فراموشي را از راه بهبود ارتباط گيري شما با ديگران، كمك به مغز در توليد ماده آرامش دهنده ملاتونين، بهبود نحوه صحبت كردن، بهبود حافظه بلندمدت و ميان مدت درمان كرده و ترميم نماید.

۵- کاربرد موسیقی درمانی :

مشاهدات و تجربيات اخير نشان داده است كه  موسيقي دردرمان ناتواني هاي يادگيري اشخاصي كه آسيب هاي شنوايي دارند، اشخاصي كه آسيب هاي بينايي يا آسيب هاي گفتاري دارند، مورد استفاده قرار مي گيرد.به علاوه بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه موسيقي درماني به نوزادان تازه متولد شده كمك مي‌كند كه در برابر درد مقاومت كنند و همچنين گريه كودكان به كمك موسيقي كمتر مي‌شود.
موسيقي درماني همچنين درد ناشي از درمان بيماري سرطان را كاهش مي‌دهد. همچنین موسیقی درمانی برای انواع بیماری های روان و برخی از بیماریهای جسمی کاربرد دارد مثلاً در کودکان بیش فعال برای افزایش توجه و تمرکز در بزرگسالان افسرده و یا حتی در مراکز اعتیاد و .....در سالمندان برای ایجاد امید و توانایی تحمل ناتوانایی های دوران کهولت و

الف - کاربردموسيقي درکودکان کم توان ذهنی.کودکان کم حافطه و کم توجه با موسیقی تا حد زیادی می توانند توانایی خود را ارتقاء بخشند. با حركات ريتميك موزيكال مي توان مهارت در هماهنگي هاي حركتي را بهبود بخشيد، کودکان کم توان ذهنی می توانند مهارت هاي خودياري مثل لباس پوشيدن،مسواك زدن و... رادرقالب شعروآواز ياد بگيرند و به خاطر بسپارند.

ب - کاربردموسیقی درتسکین درد.در بیمارستان ها برای تسریع روند درمان، کاهش درد و ایجاد آرامش در بیماران از موسیقی درمانی بهره می گیرند. همچنین این شیوه برای بیمارانی که به دلیل بستری شدن زیاد در بیمارستان دچار افسردگی شده اند نیز کاربرد دارد. باید در نظر داشت که ذهن و جسم آرام یکی از ملزومات برای ایجاد زیبایی و سلامت در افراد است پس حتماً نباید بیمار باشیم تا از تأثیرات مثبت موسیقی برخوردار شویم بلکه افراد سالم نیز می توانند از مزایای آن بهره مند شوند.

ج- كاربرد موسيقي درماني در نارسائي هاي گفتار افرادي كه در ارتباط كلامي مشكل دارند با خواندن آوازها و سرودهاي مخصوص مي توانند در شمرده تلفظ كردن اصوات، گفتار مورد نياز و مهارت در تشخيص لغات رشد و تمرين كنند. ريتم و صداي موسيقي همچنين مي تواند تقويت جريان تكلم رادراختلالات گفتاري مانند لكنت زبان آسان سازد. از موسيقي براي اشخاص زبان پريش (آفازيك) به عنوان روش براي برقراري رابطه كلامي مي توان استفاده كرد.

د- كاربرد موسيقي درماني در درمان معلوليت هاي ارتوپدي بنابر نظر «رودنبرگ» (۱۹۸۲) از موسيقي مي توان در چند منظور درماني براي معلولين ارتوپدي استفاده كرد:

الف- كاهش حواس پرتي

ب- رهايي از تنش ها و حساسيت هاي شديد

ج-  تقويت تمرين هاي عضلاني

ه-  افزايش احساس ارزش شخصي

فعاليت هاي مختلف موسيقي درماني مي تواند جهت بهبود وضعيت مفاصل و ماهيچه ها و افزايش هماهنگي حركات آنها كمك كرد. مثلا نواختن سازهاي انتخاب شده با شيوه هاي مخصوص مي تواند تحرك و استقامت مفاصل را افزايش دهد و با هماهنگي قسمت هايي از بدن را بهبود بخشد. مثلا نواختن پيانو براي حركت و خم كردن و كشش انگشت ها و از ريتم سازها براي افزايش دامنه حركات و منبعي براي الگوهاي حركتي. از نواختن ساز دهني براي كنترل بهتر دست ها و هماهنگي آن با دهان و تقويت ظرفيت هاي حياتي مي توان استفاده كرد. يكي ديگر از منافع يادگيري نواختن ساز براي معلولين، احساس كاميابي و رضايت است. نواختن ساز، احساس ارزش شخصي را افزايش مي دهد و اگر به صورت گروهي نواخته شود، رشد اجتماعي شان تقويت خواهد شد. 

ه- كاربرد موسيقي درماني در درمان سالمندان سالمندي معمولا با درجاتي از زوال كاركرد جسمي و ذهني همراه است. كه اين درجات در افراد مختلف متفاوت است. بيشتر افراد مسن خصوصا آنهايي كه در خانه هاي سالمندان زندگي مي كنند، علائمي از اختلالات فكري و بدني دارند. بسياري از سالمندان مشكل پزشكي مانند بيماري هاي قلبي، ديابت، سرطان و يا فشارخون دارند. به علاوه عده اي نيز به دلايل عاطفي دچار افسردگي و تنهايي مي شوند.

 ۷- روشهای موسیقی درمانی :

تكنيك شناخته شده، درمان آوازي ملوديك (Melodic intonation Therepy ( M.I.T

اين تكنيك، در اوايل دهه هفتاد ميلادي به عنوان يك روش ترميمي براي بخشي از مسائل گفتاري بزرگسالان زبان پريش به وجود آمده است. در اين روش جملات كوتاه در نمونه هاي ساده آهنگين، با آواز خوانده مي شود. به موازاتي كه بيماران عبارات و جملات را ياد مي گيرند، آهنگ ها كمرنگ تر و محو مي شوند، اين روش بر پايه اين نظريه قرار گرفته كه وقتي نيم كره سمت چپ، آسيب مي بيند مي توان به وسيله اغراق در آواز (ريتم، با تأكيد بيان كردن و جملات ملوديك) با كمك نيم كره راست مغز، تكلم را كمك، تحريك و تسهيل كرد.

چند توصیه موسیقی درمانی برای حفظ سلامت روان و جسم :

1- روز خود را با یک موسیقی تند شروع کنید تا هوشیاری را به صورت کامل بدست آورده و برای کارهای روزانه آماده شوید.

2- در مسیر رفتن به محل کار نیز می توانید به موسیقی مورد علاقه خود گوش بدهید زیرا این کار تحمل استرس های روزانه، ترافیک خیابان و ازدحام پیاده روها را آسان تر  می کند.

3- در حین انجام کارهای روزانه و مخصوصاً کارهایی که علاقه چندانی به انجام آن ندارید. آهنگ های تند مورد علاقه در صورت پر تحرک بودن کار و یا آهنگ ملایم مورد علاقه در صورت کم تحرک بودن کار گوش نمائید. انجام این شیوه باعث می شود کاری که ملزم به انجام آن هستید از حالت وظیفه خارج شده و به صورت سرگرمی باشد که شما از آن لذت برده در نتیجه خستگی و کسالت ناشی از آن کاهش می یابد.

4- محققان معتقدند که در هنگام صرف غذا گوش دادن به موسیقی آرام بخش خصوصاً کلاسیک سبب می شود تا دستگاه گوارش کار خود را بهتر انجام دهد و جذب مواد مغذی در بدن افزایش یابد.

5- ریتم آهنگ ها ی ملایم در هنگام خواب می تواند خستگی و استرس را از تن دور کرده و روند به خواب رفتن را تسهیل می کند.

موسیقی اکسیر شفا بخش ذهن، جسم و روح است برای حفظ زیبایی نیازمند ذهن و جسمی آرام و رها از هر گونه استرس هستید اجازه دهید که اثر شفا بخش موسیقی قدرتی که ذهن و جسمتان به آن نیازمند است را به شما هدیه می کند.

http://najafpoor2.blogfa.com/page/music.aspxاصل مقاله